Beklemek neden bu kadar zor
Okul öncesi çocuklarda dürtüleri frenleyen, 'şimdi değil, birazdan' diyebilen beyin bölgeleri hâlâ olgunlaşıyor. Bir dakikalık bekleme, yetişkine kısa gelse de çocuk için gerçekten uzun ve belirsiz hissedilir; çünkü zamanı ölçme ve sonucu zihninde canlandırma becerisi de henüz gelişmektedir.
Bu yüzden sıra beklemeyi 'terbiyesizlik' ya da 'inat' olarak görmek yerine, yürümeyi öğrenmek gibi bir gelişim adımı olarak görmek işe yarar. Düşmek bu sürecin parçasıdır; çocuğunuz her kuyrukta başarılı olmayacaktır.
Beklemeyi görünür ve ölçülebilir yapın
Belirsiz bekleme en zor olanıdır. 'Birazdan' yerine somut işaretler verin: 'Üç çocuk daha kayacak, sonra sen', 'Bu şarkı bitince sıra sende', 'Kum saati boşalınca kardeşinin eli bırakacak'. Çocuk sonu görebildiğinde bekleme kısalmış gibi hisseder.
Masaldaki gibi bir bekleme oyunu öğretin: kuyruktakileri saymak, renk aramak, parmakla ritim tutmak. Bu araçları sakin bir anda, evde oyun gibi çalışın; kuyrukta öğretmeye çalışmak genelde geç kalmış olur.
Evde sıra oyunları oynayın: kutu oyunlarında 'önce sen, sonra ben', topu sırayla atmak, hikâye anlatırken cümleleri sırayla söylemek. Sıra bekleme en iyi, kaybetmenin ucuz olduğu yerde öğrenilir.
Öne geçtiğinde ne yapmalı
Çocuğunuz öne geçtiğinde onu herkesin önünde utandırmak yerine yanına gidip alçak sesle durumu adlandırın: 'Sıra Yavaş'taydı. Arkaya geçiyoruz.' Kısa, sakin ve kararlı olun; uzun açıklamalar o anda işitilmez.
Sonrasında, sakinleştiğinde, karşıdakinin duygusuna dikkat çekin: 'Sence önüne geçildiğinde Yavaş ne hissetti?' Empati, cezadan daha kalıcı öğretir.
Bekleyebildiği her anı fark edip adlandırın: 'Üç çocuk bekledin, saydın ve sıran geldi. Bunu sen yaptın.' Övgü, davranışın kendisini tarif ettiğinde işe yarar; 'aferin' tek başına az bilgi taşır.